Spichlerze Mały i Duży Groddeck

Na Wsypie Spichrzów, nad Motławą, wśród nowowybudowanych Hoteli. Na parceli pomiędzy ulicami Podwale Przedmiejskie, Chmielna i Ogarna stoją dwa Spichlerze: Mały i Duży Groddeck. Nazywane są niekiedy Dębowym Rożkiem i Śpiewakiem.

Dokumentacje historyczne wskazują, że na tym obszarze stało 8 spichrzów, które były skierowane ścianami szczytowymi do rzeki. Na terenie w pobliżu dwóch pozostałych spichrzów pozostały jedynie historyczne fragmenty zarysów fundamentów.

Obiekty spłoneły w lutym 1914 roku, podczas wielkiego pożaru na ulicy Chmielnej. Ich odbudowa ruszyła dopiero w latach 80. ubiegłego wieku. Obiekt był gotowy w stanie surowym w 1988 roku i wtedy też, czas się tam zatrzymał do dziś. Co prawda ostatnio wykarczowali krzaki które porastały działkę dookoła, ale budynki stoją niezagospodarowane od przeszło 30 lat.

Kanał Raduni

Idąc z Chełmu przez Zaroślak w Stronę Śródmieścia, lubię iść wzdłuż Raduni. Idąc między przedwojennymi kamienicami a kanałem, niby blosko z jednej strony tak blisko ruchliwego traktu św. Wojciecha ale zarazem w otoczeniu zieleni i ciszy. Po drodze mijamy most forteczny, w którego wnętrzy znajduje się poterna.

Ale dziś o Radunii... Kanał Raduni to sztuczny przekop, ma długość 13,5km, jego początek znajduje się w Pruszczu Gdański, a uchodzi do Motławy. Kanał został wytyczony w 1338 roku, został wybudowany w latach 1348-1356 przez Krzyżaków. Kanał miał służyć przedewszystkim do zaopatrzenia w świerzą wodę pitną mieszkańców Gdańska oraz zamku krzyżackiego. Kanał Raduni miał również za zadanie napędzać młyny, kuźnie a także tartaki. Wody płynące kanałem napełniały również gdańskie fosy, zarówno miejskie, jak i zamkowe.

Kościół Zbawiciela

Na Gdańskim Zaroślaku przy ulicy Zaroślak 18 stoi ceglana wieża, mylona przez co niektórych z basztą. W rzeczywistości jest to pozostałość wieży kościoła Zbawiciela. Świątynia została wzniesiona w latach 1695-1697 nad Kanałem Raduni, u podnóża Biskupiej Górki. Pierwotnie kościół był jednonawowy, o konstrukcji ryglowej, otynkowany, o cechach barokowych. Posiadał murowaną wieże nakrytą hełmem z tzw. latarnią.

Podczas oblężęń w latach 1734, 1807 oraz 1813 świątynia ulegała zniszczeniom. W latach 1807-1813 Francuzi przemianowali go na magazyn prochu strzelniczego. Po gruntownym remoncie w drugiej połowie XIX wieku nadano mu cechy neogotyckie. Przy kościele istniał cmentarz, od wezwania zboru zwany z czasem cmentarzem Zbawiciela (popularnie Salwatorem).

W wyniku działań wojennych, w 1945 roku, budynek został w dużej mierze zniszczony. Do dnia dzisiejszego przetrwał jedynie dolny fragment wieży, sięgający drugiej kondygnacji. W latach 70.-80. XX wieku mieścił się w niej butik "Stary Dzwon", następnie swoją siedzibę znalazła firma "Nieruchomości-Baszta".

Kiedy byłam dzieckiem i jeździłam do dziadków na Chełm. Autobus jeździł przez Zaroślak (w sumie tak jak do niedawna) bardzo lubiłam patrzeć na ten budynek bo szczegółnie wyróżniał się spośród innych.

Luneta Cafarellego

Na granicy Chełmu i Biskupiej Górki, na styku ulic Lubuskiej i Kolonii Studentów. W zaroślach ukrywa się Luneta Cafarellego. Jest to dzieło obronne, które powstało w epoce napoleońskiej w latach 1811-1813. Zgodnie z zasadą fortyfikowania Francuzi postanowili wzmocnić przedpole zasadniczej linii obrony Biskupiej Górki wysuniętymi lunetami.

Luneta Cafarellego stanowi najbardziej wysunięty na północ element fortyfikacji Biskupiej Górki. Poza czytelnym układem ziemnych wałów zachował się ceglany korytarz.

Kamienica przy Ogarnej 27/28

Spacerując ulicą Ogarną, mniej więcej w połowie drogi natrafimy na ciekawą kamienice. Kamienica ta wyróżnia się dwoma neogotyckimi fasadami. Fasada frontowa jest widoczna właśnie z ulicy Ogarnej, warto zajść na ulicę Za Murami aby przyjrzeć się południowej fasadzie budynku. Kamienica zbudowana została w roku 1872 dla spółki Gdańskie Towarzystwo Bankowe. Następnie kamienicę odkupiła Kolej Malborsko-Mławska, potem powstał tu Hotel "Germania". Na początku XX wieku kamienica była zajmowana przez loże masońską. Następnie znajdowała się tu siedziba Warszawskiego Banku Zjednoczonego S.A. W latach 1927-1937 w budynku mieścił się lokal rozrywkowy Cafe Germania.

Kamienica przy Ogarnej to jedna z nieliczych w tej części miasta, które przetrwały działania II wojny światowej.

Erwina Barzychowska - najmłodsza ofiara spośród obrońców Poczty Polskiej

W oknie przy wejściu do Zespołu Szkół Łączności stoi postać dziewczynki. To nie przypadkowa rzeźba, jej historia jest związana z 1 września 1939 roku, kiedy to miało miejsce obrona gmachu Poczty Polskiej.

Dziewczynka nazywała się Erwina Barzychowska, urodziła się 16 października 1929 roku. Była sierotą, wychowywana przez dozorcę Poczty Polskiej Jana Pipkę oraz jego żonę Małgorzatę. 1 września 1939, gdy doszło do oblężenia Poczty Polskiej, Erwina przebywała wraz ze swoimi opiekunami w mieszkaniu służbowym. Podczas ataku doznała poważnych popażeń ciała (II i III stopnia). Umierała w męczarniach, które trwały przez 7 tygodni. Zmarła 20 październia 1939, 4 dni po swoich 10 urodzinach. Była najmłodszą ofiarą wśród Obrońców Poczty Polskiej. Jej grób znajduje się na cmentarzu na Zaspie.

Baszta Latarniana

Spacerując po Gdańsku w rejonie Targu Drzewnego uwagę zwraca fragment muru z charakterystycznej czerwonej cegły, wraz z wystającym z niego budynkiem baszty. Do czasów współczesnych zachowały się w dobrym stanie riuiny baszty. Na ścianie zewnętrznej widać otwory strzelnicze, które w czasach użuwania obiektu do celów obronnych, zapewniały załodze duże pole rażenia. Warto wejść w małą i niepozorną ulicę Latarnianą, oraz spojrzeć na budynej z drugiej strony. Brakuje jednej ze ścian, ale dzięki temu możemy zobaczyć jak wyglądają mury wewnątrz.

Baszta Latarniana jest najstarszą spośród zachowanych baszt w ciągu gdańskich obwarowań. Od strony północnej przylega do niej ciąg murów o zróżnicowanej wysokości, z czytelnymi reliktami struktury muru gotyckiego. Baszta o formie prostokątnej powstała w połowie XIV wieku na Głównym Mieście i była częścią systemu fortyfikacji średniowiecznego Gdańska.