Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Wielcy gdańszczanie. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Wielcy gdańszczanie. Pokaż wszystkie posty

sobota, 30 maja 2020

Daniel Gralath

Daniel Gralath urodził się 30 maja 1708 roku w Gdańsku. Dziś mija 312 lat od kiedy przyszedł na świat. Był synem kupca Karla Ludwiga von Gralath i Konkordii. Ukończył szkołę św. Jana, następnie w latach 1724-1728 uczęszczał do Gimnazjum Akademickiego. Od roku 1728 studiował w Halle i Marburgu, następnie  od 1729  w Lejdzie na fakultetach związanych z prawem, botaniką, medycyną, chemią, fizyką i matematyką. 
Po powrocie do Gdańska, ożenił się z córką wybitnego przyrodnika, Jacoba Theodora Kleina, Dorotheą Julianą, z którą miał szóstkę dzieci. Mieszkał we własnej kamienicy przy ulicy Długiej 40.
Był współinicjatorem powstania Towarzystwa Przyrodniczego w Gdańsku w 1742 roku. Prowadził badania z zakresu fizyki eksperymentalnej, hydrauliki, zachowania się gazów, elektrostatyki, zoologii i astronimii. Od roku 1746 prowadził badania nad wynalezioną rok wcześniej, przez Ewalda Kleista w Kamieniu Pomorskim, butelką lejdejską (służącej gromadzeniu ładunku elektrycznego). Jako pierwszy wyjaśnił jej działanie i odkrył możliwość zwiększania napięcia prądu poprzez łączenie kondensatorów. Zbudował pierwszą na świecie baterię takich butelek. Napisał pierwsze na świecie dzieło poświęcone elektrostatyce. 
Towarzystwo Naukowe w Getyndze powołało go na członka w uznaniu za jego osiągnięcia naukowe.
Od roku 1754 pracował w administracji Gdańśka, był ławnikiem, następnie od 1758 rajcą. W roku 1762 jako rajca pełnił również funkcję burgrabiego królewskiego w Gdańsku. Od roku 1763 aż do śmierci był jednym z burmistrzów Gdańska. Zmarł 23 lipca 1767 roku w Gdańsku, został pochowany w Bazylice Mariackiej.
Zainicjował i swoim testamentem współfinansował budowę długiej, czterorzędowej, wysadzanej lipami holenderskimi aleji między Gdańskiem a Wrzeszczem, która została ukończona po jego śmierci.
W roku 1901 przy Alei Zwycięstwa, w okolicy skrzyżowania z ulicą Smoluchowskiego umieszczono pomnik Daniela Gralatha. Jest to głaz narzutowy z pamiątkową tablicą. Po wojnie na głazie umieszczono tablicę ku czci harcerzy pomordowanych przez nazistów. Po czym w 2004 roku pomnik harcerzy umieszczono w innym miejscu a na głaz wmurowano nową tablicę upamiętniającą Daniela Gralatha.
 

niedziela, 24 maja 2020

Daniel Gabriel Fahrenheit

W kamienicy przy ulicy Ogarnej 95 (dawny numer 94) 24 maja 1686 roku na świat przyszedł Daniel Gabriel Fahrenheit. Dziś mijają 334 lata od dnia jego narodzin. Jego rodzice to kupiec Daniel Fahrenheit i Concordia z domu Schumann, ze znanego rodu gdańskich przedsiębiorców. W roku 1698 młody Fahrenheit rozpoczął naukę w Szkole Mariackiej przy Podkramskiej 4, będącej jedną z najlepszych szkół w Gdańsku. Po jej ukończeniu miał iść do Gimnazjum Akademickiego i zostać kupcem. Jednak 14 sierpnia 1701 roku jego rodzice umierają gwałtownie, najprawdopodobniej na skutek zatrucia grzybami. Daniel Gabriel miał wtenczas 15 lat i był najstarszym z rodzeństwa. 
Rok później, po odbyciu kursu księgowości, zostaje wysłany na praktykę kupiecką do Amsterdamu. Pobyt w Holandii, Francji i Danii wykorzystał na pogłębienie znajomości fizyki. Był samoukiem. Sam konstruował przyrządy. Znalazł pracę w hutach drezdeńskich dzięki czemu zarabiał na życie i prowadził doświadczenia. Obrabiał szkło, szlifował soczewki i budował takie przyżądy jak cyrkle, barometry, busole, w czym osiągnoł mistrzostwo.
W Gdańsku przebywał jeszcze w 1709 roku oraz w latach 1712-1714.
Jako pierwszy zastosował w termometrach rtęć. W roku 1721 opisał zjawisko przechłodzenia wody. Odkrył zależność temperatury wrzenia wody od ciśnienia. W roku 1725 opracował termometryczną skalę Fahrenheita. Ulepszył konstrukcję aerometru. 
W 1724 roku został członkiem Towarzystwa Królewskiego w Londynie, publikował w czasopiśmie "Royal Society". Pomimo iż cieszył się uznaniem w kołach naukowych Europy, często żył w niedostatku.
Do dzisiejszych czasów nie zachowała się jego podoblizna. Informatycy z Politechniki Gdańskiej podjeli się wyzwania stworzenia jego wizerunku wykorzystując algorytm genetyczny poddali analizie wizerunki rodowitych gdańszczan z czasów w których żył oraz portretów jego rodziny.
Daniel Gabriel Fahrenheit zmarł w 1736 roku w Holandii. Był sławnym fizykiem, inżynierem, wynalazcą termometru rtęciowego, twórcą skali temperatur używanej w niektórych krajach anglosaskich. 

 

Popularne posty