IV Dwór

IV Dwór położony przy ulicy Polanki 119 pochodzi z początku XVII wieku. Został wybudowany w tzw. Zajęczej Dolinie, otaczał go park ze stawami i prowadziła do niego aleja lipowa.

Wzmianka o nim według różnych źródeł pochodzi już z 1626 lub 1632 roku. Pierwszym właścicielem, wtedy jeszcze drewnianego dworu był Jan Morgenroth.

W XVIII wieku drewniany dwór, zastąpiła murowana, rokokowa rezydencja, później przebudowana w stylu klasycystycznym.

Na przestrzeni lat posiadłość zmieniała właścicieli, w roku 1732, właścicielem dworu został sekretarz króla szwedzkiego Georg von Wachschläger, który jednocześnie był właścicielem sąsiedniego III Dworu. Następni właściciele to: gdański rajca Jan Losehart (1737 – 1741), burmistrz Gdańska Karol Groddeck (od 1741), Fryderyk von Kempen (1805).

Zamożny Karol Groddeck szczególnie zadbał o posiadłość, która stała się miejscem, gdzie urządzano uczty i bale oraz gdzie spotykali się sławni ludzie. Pałacowe wnętrza zdobiły kosztowne sztukaterie, wytworne stylowe meble, drogocenne dywany oraz stare obrazy znanych malarzy. To z tego obiektu pochodzi piec kaflowy z 1742 r. z herbem rodziny Groddeck, który obecnie jest ozdobą Dworu Królewskiej Doliny we Wrzeszczu. Pozytywne zmiany dotyczyły również parku, w którym można było znaleść malownicze aleje drzew, altany oraz punkt widokowy.

W 1909 r. majątek został przejęty przez Okręgowy Zakład Ubezpieczeń dla Prus Wschodnich. Podczas trwania I wojny światowej w dworze mieścił się lazaret. W okresie II wojny światowej mieściła się tu z kolei szkoła dla dziewcząt, a w 1945 r. urządzono w dawnym dworze szpital dziecięcy, później sanatorium przeciwgruźlicze. Przez pewien czas górna kondygnacja służyła pielęgniarkom jako hotel. W lutym 2014 r. w dawnym dworze wybuchł pożar, który strawił cały dach dworu.

Obecnie budynek jest otoczony płotem, grozi zawaleniem. W ciągu przeszło 6 lat od pożaru nie poczyniono żadnych prac remontowych. Jedynie prowadząca do niego aleja lipowa wraz ze stawami przypomina o dawnych założeniach parkowych.

Poniżej link do mojego starego bloga, w którym znajdziecie fotki z wewnątrz budynku sprzed 8 lat.

http://fotoeksploracja.blogspot.com/2012/05/dzieciecy-szpital-gruzliczy.html

Na dzień dzisiejszy prezentuje się następująco:

Dwór i Park Ferberów

Klasycystyczny dwór w Lipcach został wzniesiony w XVII wieku z inicjatywy Konstantego Ferbera. Przy Budowie wykorzystano elementy wcześniejszego założenia sprzed 1550 roku. Dwór Ferberów to piętrowa budowla wzniesiona na planie prostokąta. Posiadłość była systematycznie rozwijana i upiększana. 

Najważniejszą datą w historii dworu jest rok 1677, kiedy to król Jan III Sobieski wraz z rodziną przebywał gościnnie w dworze.

W latach 1734, 1807 oraz 1813, posiadłość była dotkliwie niszczona przez konflikty wojenne.

Z wystroju wnętrza do naszych czasów zachowało się niewiele, między innymi zestaw sztukaterii z początków XIX wieku. Obecnie obiekt należy do Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego, ale nie jest już przez wspomnianą instytucję wykorzystywany. 

Do rodziny Ferberów należała kiedyś znaczna część terenu w Lipcach. Stworzyli oni park, ale nie przy swoim dworze, a po drugiej stronie kanału Raduni, nieopodal dzisiejszego przedszkola nr 24. Kiedyś był to 11-hektarowy wielki obszar tętniący życiem. Organizowano koncerty i inne imprezy. Przed wojną istniała tu restauracja, przepiękne ogrody, wieża widokowa, staw i amfiteatr. Po drewnianej wieży został się jedynie fundament. z rozgległej polany nadal można podziwiać urzekającą panoramę Żuław.

U podnóża parku, przy kanale Raduni, na miejscu przedszkola stała restauracja "Trzy świńskie głowy". Restauracja była bardzo popularna wśród gdańszczan - począwszy od 1 połowy XIX wieku. Początku jednak sięgają trochę dawniej, bo 1568 roku, kiedy to burmistrz gdański Constantin Ferber założył karczmę. Nazwa wzieła się od jego herbu przedstawiającego trzy świńskie łby.           

Dwór Ferberów

Pozostałość po wieży widokowej